Η.Π.Α, Φανάρι και Ουκρανία: Τι περιμένει την UOC εάν ο Τραμπ γίνει πρόεδρος
![Η.Π.Α, Φανάρι και Ουκρανία: Τι περιμένει την UOC εάν ο Τραμπ γίνει πρόεδρος](/img/article/811/90_main-v1721151566.jpg)
Σύμφωνα με πολλούς ειδικούς, ο Ντόναλντ Τραμπ θα γίνει ο επόμενος πρόεδρος των Η.Π.Α. Τι πρέπει να περιμένουν οι πιστοί της UOC αν έρθει ξανά στην εξουσία;
Μετά την απόπειρα δολοφονίας του Ντόναλντ Τραμπ, πολιτικοί εμπειρογνώμονες σε όλο τον κόσμο άρχισαν να μιλούν και να συμφωνούν στο γεγονός ότι είναι ο πιο πιθανός νικητής στις μελλοντικές εκλογές για την προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών. Στις 15 Ιουλίου 2024, αυτή η άποψη επιβεβαιώθηκε από τον επικεφαλής της Ελληνικής Αρχιεπισκοπής Φαναρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, Αρχιεπίσκοπο Ελπιδοφόρο (Λαμπρινιάδη), ο οποίος υποστήριξε τον υποψήφιο για την προεδρία Ντόναλντ Τραμπ. Κατά τη διάρκεια εκδήλωσης της εκστρατείας του Τραμπ στο Μιλγουόκι, ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος ανέβηκε στο βήμα και διάβασε μια προσευχή για τον Ντόναλντ Τραμπ. Τι σημαίνουν όλα αυτά για την UOC;
Φανάρι και Μπάιντεν
Για πολλούς, η πράξη του Αρχιεπισκόπου Ελπιδοφόρου έγινε προμήνυμα αλλαγής στην πολιτική του Φαναρίου απέναντι στις αρχές των Η.Π.Α. Άλλωστε μόλις πρόσφατα ο ίδιος Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος στήριξε ενεργά τον σημερινό Πρόεδρο της Αμερικής Τζόζεφ Μπάιντεν. Σύμφωνα με τον ίδιο, «οι Ελληνοαμερικανοί ήταν πάντα οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές του (του Μπάιντεν – Εκδ.) Γνωρίζω ότι στο πρόσωπο του Προέδρου Μπάιντεν, η Εκκλησία και ο Ελληνισμός μας βρίσκουν έναν φίλο στο Οβάλ Γραφείο».
Την ίδια ώρα, ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος μίλησε για τη φιλία του με τον Πρόεδρο των Η.Π.Α , δηλώνοντας ότι ο Τζο Μπάιντεν είναι «καλός άνθρωπος και μεγάλος φίλος».
Όπως ήταν φυσικό, ο Μπάιντεν ανταπέδωσε. Για παράδειγμα, αποκάλεσε τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο «σαν τον Χριστό » . Είπε ότι το Φανάρι μπορούσε να απευθυνθεί σε αυτόν για βοήθεια σε οποιοδήποτε θέμα. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι τα λόγια του Μπάιντεν δεν ήταν απλώς μια επίδειξη ευγένειας προς το Φανάρι, αλλά είχαν μια πολύ πραγματική βάση, επειδή ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ζήτησε βοήθεια και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ βοήθησε. Τουλάχιστον βοήθησε στην επίλυση των προβλημάτων του Πατριάρχη Βαρθολομαίου στην Τουρκία.
Και τώρα, μετά από τόσα χρόνια γόνιμης συνεργασίας, οι Φαναριώτες στις Ηνωμένες Πολιτείες κάνουν ξαφνικά μια τέτοια απότομη στροφή, υποστηρίζοντας τον αντίπαλο του Μπάιντεν στις επερχόμενες εκλογές.
Πολλοί πιστεύουν ότι αυτό είναι, αν όχι προδοσία, τουλάχιστον μια απόδραση από ένα πλοίο που βυθίζεται. Επιπλέον, δεδομένου ότι ο Μπάιντεν και ο Τραμπ διαφέρουν ριζικά στις απόψεις τους σε πολλά ζητήματα (άμβλωση, υποστήριξη των LGBT ατόμων, πολιτικές απέναντι στους μετανάστες και τις παραδοσιακές αξίες), τότε, λένε οι αναλυτές, θα πρέπει να περιμένουμε μια αλλαγή στη ρητορική των Φαναριωτών σχετικά με αυτά τα ζητήματα.
Εμας, τους πιστούς της UOC, μας ενδιαφέρει κάτι εντελώς διαφορετικό - θα αλλάξει η πολιτική των Η.Π.Α σχετικά με τη δίωξη της UOC από τις ουκρανικές αρχές;
Φανάρι και Τραμπ
Όλοι γνωρίζουμε ότι ο Μπάιντεν υποστήριξε άμεσα τον Ντουμένκο και τη δομή του και, ίσως, με τη σιωπηρή συγκατάθεσή του, οι ουκρανικές αρχές άσκησαν πίεση στην UOC.
Από την άλλη πλευρά, η OCU δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Τραμπ και είναι απίθανο να αγνοούσε τι συνέβαινε στην Εκκλησία μας αμέσως μετά την παραλαβή του Τόμου από τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο.
Την ίδια στιγμή, πρόσφατα, οι υποστηρικτές του Τραμπ δηλώνουν όλο και περισσότερο ότι η κατάσταση στο θρησκευτικό πεδίο της Ουκρανίας είναι απλώς εξωφρενική. Μπορεί κανείς να θυμηθεί τις σκληρές δηλώσεις του Τάκερ Κάρλσον, τον οποίο ο Τραμπ θεωρούσε ως Αντιπρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, και του Τζέι Βανς, που έγινε αυτός ο υποψήφιος.
Για παράδειγμα, ο Βανς δήλωσε ότι το ουκρανικό κοινοβούλιο θέλει να καταστρέψει το UOC και αυτό θα ήταν κρίμα: «Είναι ντροπή μας που δεν είδαμε αυτό που ερχόταν. Ντροπή μας για την αδράνεια. Ντρεπόμαστε που αρνούμαστε να χρησιμοποιήσουμε τα δισεκατομμύρια δολάρια που στέλνουμε στην Ουκρανία ως μοχλό για να εξασφαλίσουμε και να εγγυηθούμε τη θρησκευτική ελευθερία», δήλωσε πρόσφατα ο Βανς.
Τι έχουμε;
Από τη μια έχουμε μια μακροχρόνια σχέση μεταξύ του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Φαναρίου. Για παράδειγμα, μετά την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας το 1923, το Φανάρι αντιμετώπισε πολλά προβλήματα, τα οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής το βοήθησαν να λύσει. Γεγονός είναι ότι κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούσαν το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως ως πιθανό σύμμαχο στην καταπολέμηση της επιρροής της ΕΣΣΔ στον ορθόδοξο κόσμο.
Το 2018, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος παραχώρησε τον Τόμο της αυτοκεφαλίας στην OCU και η αμερικανική κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την υποστήριξή της στην οργάνωση του Ντουμένκο, η οποία, από την άποψη του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, υποτίθεται ότι αποτελούσε μέρος μιας ευρείας στρατηγικής για την αντιμετώπιση «Ρωσική επιρροή» στην Ουκρανία και την Ανατολική Ευρώπη. Ας θυμηθούμε επίσης ότι Αμερικανοί διπλωμάτες τόσο στην Ουκρανία όσο και σε άλλες χώρες υποστήριξαν την OCU, κρύβοντας πίσω από τις έννοιες της «θρησκευτικής ελευθερίας» και «το δικαίωμα των θρησκευτικών κοινοτήτων στην αυτοδιοίκηση». Ωστόσο, για κάποιο λόγο αυτές οι έννοιες δεν ίσχυαν για την UOC.
Από την άλλη πλευρά, ενώ αρχικά υποστήριζαν τη δημιουργία της OCU ως μέσο αντιμετώπισης της ρωσικής επιρροής, μετά το 2022 οι σύμμαχοι του Τραμπ άρχισαν να επικρίνουν τη στάση της ουκρανικής κυβέρνησης απέναντι στην UOC.
Τι πρέπει λοιπόν να περιμένουμε εμείς, οι πιστοί της UOC; Ας προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σε αυτήν την ερώτηση.
Προβλέψεις για την τύχη της UOC μετά την πιθανή επανεκλογή του Τραμπ
Εάν ο Ντόναλντ Τραμπ κερδίσει τις επερχόμενες εκλογές, είναι πιθανό η πολιτική των Η.Π.Α στο ζήτημα της ουκρανικής εκκλησίας να υποστεί περαιτέρω αλλαγές. Δεδομένης της ιστορίας του Τραμπ με απρόβλεπτες αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής και της εξελισσόμενης στάσης του σχετικά με το θέμα, πολλά σενάρια είναι πιθανά (κατά σειρά πιθανοτήτων).
1. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να αυξήσουν την πίεση στις ουκρανικές αρχές για το εκκλησιαστικό ζήτημα.
Η επανεκλεγείσα κυβέρνηση Τραμπ μπορεί να αυξήσει την πίεση στην Ουκρανία να σεβαστεί τα δικαιώματα της UOC. Η πίεση μπορεί να περιλαμβάνει διπλωματικές προσπάθειες για να διασφαλιστεί ότι η ουκρανική κυβέρνηση θα απέχει από ενέργειες που μπορεί να εκληφθούν ως κατασταλτικές προς την UOC. Επιπλέον, πρόσφατα ο πάγος της σιωπής για τη δίωξη της UOC έσπασε όχι μόνο από δημοσιογράφους και δικηγόρους, αλλά και από το ίδιο το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, του οποίου η έκθεση κάνει λόγο για παραβιάσεις των δικαιωμάτων των πιστών της UOC .
2. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να ενεργήσουν ως «μεσολαβητής» στο ουκρανικό «εκκλησιαστικό ζήτημα».
Ο Τραμπ μπορεί να προσπαθήσει να βρει έναν «συμβιβασμό» μεταξύ της OCU και της UOC, προσπαθώντας να επιτύχει είτε μια ενοποίηση αυτών των δομών, είτε τουλάχιστον μια εκτόνωση της έντασης μεταξύ τους. Τέτοιες προσπάθειες μπορεί να θεωρηθούν από τον κύκλο του Τραμπ ως πολλά υποσχόμενες, επειδή θα δημιουργήσουν για αυτόν μια εικόνα ειρηνοποιού και θα μπουν στο ταμείο των «επιτευγμάτων εξωτερικής πολιτικής».
3. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να επανεξετάσουν τις σχέσεις με το Φανάρι.
Είναι λιγότερο πιθανό ο Τραμπ να επανεξετάσει τις σχέσεις των Η.Π.Α με το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Ωστόσο, μπορεί παρά την ιστορική υποστήριξη του Φαναρίου, η κυβέρνηση Τραμπ να υιοθετήσει μια πιο ρεαλιστική στάση, εστιάζοντας σε άμεσα γεωπολιτικά συμφέροντα (όπως η ενίσχυση των δεσμών με τη Ρωσία) και όχι σε μακροχρόνιες συμμαχίες.
Εδώ πρέπει να καταλάβετε ξεκάθαρα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενεργούν πάντα προς όφελος των στρατηγικών τους στόχων, πράγμα που σημαίνει ότι το μέγιστο που μπορεί να συμβεί είναι το πάγωμα των σχέσεων με το Φανάρι, αλλά όχι η πλήρης εξαφάνισή τους.
4. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να αλλάξουν την πολιτική τους σχετικά με την OCU.
Λοιπόν, το πιο απίθανο σενάριο είναι η συνεχιζόμενη υποστήριξη για την OCU. Αμφιβάλλουμε ότι, παρά την κριτική για τη δίωξη της UOC από τον κύκλο του, ο Τραμπ μπορεί να συνεχίσει να υποστηρίζει την OCU ως αντίβαρο στη «ρωσική επιρροή» στην Ουκρανία. Γεγονός είναι ότι η OCU σήμερα δεν επηρεάζει απολύτως τίποτα. Αυτό το έργο απέτυχε στη χώρα μας και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είναι απίθανο να υπολογίζει στη βοήθεια των στελεχών του σε ορισμένα θέματα. Επομένως, η έλευση του Τραμπ στην εξουσία δεν είναι προς το συμφέρον του Ντουμένκο.
Συμπέρασμα
Οι σχέσεις μεταξύ του Φαναρίου και των Ηνωμένων Πολιτειών διαμορφώθηκαν στη βάση γεωπολιτικών εκτιμήσεων και σύνθετων σχέσεων εντός του ορθόδοξου κόσμου, στις οποίες το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στήριξε την πολιτική του. Η δημιουργία της OCU, και ακόμη περισσότερο, η συμπεριφορά των εκπροσώπων αυτής της δομής στην Ουκρανία, έδειξε ότι το να συνεχίσουμε να παίζουμε σε αυτές τις σχέσεις είναι ένα άχαρο και προφανώς χαμένο έργο. Αυτή η εντύπωση ενισχύθηκε από τις επακόλουθες καταστολές κατά της UOC, οι οποίες έδειξαν τη ματαιότητα αυτής της προσέγγισης και το πολιτικό της μειονέκτημα.
Μπορούμε να υποθέσουμε ότι καθώς εξελίσσεται η κατάσταση, η πιθανή επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αλλαγές στην πολιτική των Η.Π.Α για το «ουκρανικό εκκλησιαστικό ζήτημα».
Ταυτόχρονα, είναι αδύνατο να πούμε με βεβαιότητα ποια στρατηγική θα επιλέξει ο Τραμπ αυτή τη στιγμή. Πιθανότατα, αυτή η στρατηγική θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το περιβάλλον του μελλοντικού προέδρου. Κατά τη γνώμη μας, λαμβάνοντας υπόψη τις τάσεις και τις δηλώσεις που έχουν ήδη γίνει, μπορούμε να μιλήσουμε για αποδυνάμωση της πίεσης στην UOC από την κυβέρνηση Τραμπ.
Τουλάχιστον, υποθέτουμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα κάνουν τα πάντα για να δώσουν στις θρησκευτικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στη χώρα μας τουλάχιστον μια εντύπωση νομιμότητας και δημοκρατίας. Είναι δύσκολο να πούμε πόσο πιο εύκολο θα είναι αυτό για τους πιστούς και τους κληρικούς της UOC. Γιατί το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Φανάρι σίγουρα θα συνεχίσουν τη συνεργασία με τη μια ή την άλλη μορφή. Και εδώ δεν είναι καν η θέση του Τραμπ πιο σημαντική, αλλά η θέση του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, η αλλαγή του οποίου φαίνεται σε μια πολύ ασαφή προοπτική.
Αυτό που είναι ξεκάθαρο είναι το γεγονός ότι η διασταύρωση θρησκευτικών και γεωπολιτικών θεμάτων θα συνεχίσει να παίζει βασικό ρόλο στις σχέσεις μεταξύ του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και των Ηνωμένων Πολιτειών. Και θα ήταν πολύ καλό αν το Φανάρι κοίταζε σοβαρά τους καρπούς της «δουλειάς» τους στην Ουκρανία. Ίσως τότε το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως καταλάβει ότι ο Τόμος δεν έφερε τίποτα καλό στον λαό μας.
![Ορθοδοξία στην Ουκρανία: Το σχέδιο του Φιλάρετου και η ιδέα των αξιωματούχων](/img/article/818/75_tn-v1725022146.jpg)
![Η απαγόρευση της UOC: το σημείο χωρίς επιστροφή έχει περάσει](/img/article/817/17_tn-v1724233040.jpeg)